અંધજન મંડળ ઈડર એક દીર્ઘદૃષ્ટા,એક ક્રાંતિકારી અને એક પ્રેરણાસ્ત્રોત
સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી જિલ્લાના રાષ્ટ્રીય અંધજન મંડળ ઇડરના પ્રણેતા, ભૂતપૂર્વ પ્રાધ્યાપક અને પ્રજ્ઞાશ્રી ભાસ્કરભાઈ મહેતા સાહેબના જીવન અને કાર્ય વિશે લખતા અમને ખૂબ આનંદ થાય છે. આ સંસ્થા તેના 40 વર્ષ પૂર્ણ કરવા જઈ રહી છે અને સાથે જ ભાસ્કરભાઈ પણ તેમના જીવનનાં 75 વર્ષ પૂર્ણ કરવા જઈરહ્યા છે. આ અવસર પર, તેમના જીવનકાર્ય અને સંસ્થા પ્રત્યેના તેમના યોગદાનને યાદ કરવું એ ખરેખર એક પ્રેરણાદાયક અનુભવ છે.
ભાસ્કરભાઈ મહેતાએ વર્ષ 1985 થી આ સંસ્થાના કાયમી માનદ્ મંત્રી (સેક્રેટરી) તરીકેની જવાબદારી સંભાળી છે. ઇડરની આર્ટ્સ એન્ડ કોમર્સ કોલેજમાં પ્રાધ્યાપક તરીકે સેવા આપતા હોવા છતાં, તેમનો મોટાભાગનો સમય કૉલેજ પછી અંધજન મંડળની ઓફિસમાં પસાર થતો. તેમનું એકમાત્ર લક્ષ્ય સંસ્થાના વિકાસમાં યોગદાન આપવાનું હતું. તેમની નિ : સ્વાર્થ સેવા અને પ્રવૃત્તિઓથી સંસ્થા આજે એક વટવૃક્ષ બની છે.
શરૂઆતના દિવસોમાં સંસ્થા ભાડાના મકાનમાં ચાલતી હતી. મહેતા સાહેબને પહેલેથી જ એક સ્વપ્ન હતું કે સંસ્થાનું પોતાનું એક કાયમી મકાન હોવું જોઈએ, જ્યાં દૃષ્ટિહીન બાળકો સુરક્ષિત અને સ્થિર વાતાવરણમાં અભ્યાસ કરી શકે. આ સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે
તેમણે અથાક પરિશ્રમ કર્યો. ઇડર ખાતે મામલતદારશ્રી પાસેથી સંસ્થા માટે જમીન મેળવી અને પછી ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે સઘન પ્રયાસો કર્યા. તેમના સખત પ્રયત્નોને પરિણામે આજે
સંસ્થાનું પોતાનું મકાન છે, જેનાથી તે ભાડાના બોજમાંથી મુક્ત થઈ છે. આ બિલ્ડિંગનું નામ સંસ્થાના ટ્રસ્ટીઓએ તેમની અનહદ મહેનત અને કદર રૂપે ‘ ભાસ્કર ભવન ’ રાખ્યું છે, જે ખરેખર તેમના યોગદાનને એક યોગ્ય સન્માન છે.
ભાસ્કરભાઈની સાથે તેમનાં ધર્મપત્ની શ્રીમતી પ્રવિણાબેન પણ નિ : સ્વાર્થભાવે આ સંસ્થાને સેવાઓ આપે છે. આ દંપતી સંસ્થામાં આવતાં બાળકોને નંદબાબા અને યશોદા મૈયાની જેમ પ્રેમ અને વાત્સલ્યથી સાચવે છે. તેઓ માત્ર શૈક્ષણિક જ્ઞાન જ નહીં, પરંતુ માનસિક અને સંસ્કારિક ઘડતર પણ કરે છે. 1987 થી અમારી દીકરી વિશ્લેષાના શૈક્ષણિક અને માનસિક વિકાસ માટે આ દંપતી અને સંસ્થાએ અદ્ભુત સહકાર આપ્યો. વિશ્લેષાએ ગીત, સંગીત, પ્રાર્થના, નૃત્ય અને નાટકોમાં ભાગ લઈ 11 ટ્રોફી અને જિલ્લામાં સંગીતમાં પ્રથમ આવવા બદલ શિલ્ડ પણ મેળવ્યું. ભાસ્કરભાઈ અને પ્રવિણાબેનનાં શ્રેષ્ઠ પ્રયત્નોથી જ વિશ્લેષા એમ.એ.બી.એડ્. અને
સંગીત વિશારદની પદવી પ્રાપ્ત કરી શકી અને સરકારી પ્રાથમિક શાળામાં શિક્ષિકા તરીકેની નોકરી મેળવી. આ એક ઉદાહરણ છે કે કેવી રીતે આ દંપતી દૃષ્ટિહીન બાળકોના જીવનને એક નવી દિશા આપે છે.
ભાસ્કરભાઈનો સ્વભાવ ખુશમિજાજ, રમૂજી અને ગીતો ગાવાના શોખીન છે. આવા હસમુખા સ્વભાવ છતાં, જ્યારે તેઓ ત્રણ વર્ષ સુધી પથારીવશ હતા, ત્યારે તેમની પત્ની પ્રવિણાબેને સાવિત્રીની જેમ તેમની સેવા કરી અને તેમને સ્વસ્થ કર્યા. આ દંપતીની નિઃસ્વાર્થ સેવા, એકબીજા પ્રત્યેનો પ્રેમ અને સંસ્થા પ્રત્યેનું સમર્પણ ખરેખર પ્રેરણાદાયક છે. અંધજન મંડળ માત્ર શિક્ષણ પૂરતું સીમિત નથી. ભાસ્કરભાઈ અને પ્રવિણાબેનનાં પ્રયત્નોથી સંસ્થામાં જોડાયેલાં બાળકો પુખ્ત થતાં તેમના લગ્ન પણ યોજવામાં આવે છે અને તેમની યોગ્યતા અનુસાર નોકરીની વ્યવસ્થા પણ કરાય છે. સંસ્થાના વિકાસમાં સોનલબેન દોશી જેવા શ્રેષ્ઠ સેવકો અને નામી - અનામી અનેક લોકોનો સહકાર મળી રહ્યો છે. આ સંસ્થાનું કાર્ય માત્ર ગુજરાત પૂરતું સીમિત ન રહેતા, તે સમગ્ર સમાજ માટે એક ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
ભાસ્કરભાઈ મહેતા અને પ્રવિણાબેનનું યોગદાન માત્ર ઈમારત ઊભી કરવાનું નથી, પરંતુ દૃષ્ટિહીન બાળકોના જીવનમાં જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને આત્મવિશ્વાસનો પ્રકાશ ફેલાવવાનું છે. આ લેખ દ્વારા અમે આદંપતી અને સંસ્થાનો ઋણસ્વીકાર કરીએ છીએ, જે ખરેખર પ્રશંસનીય છે. પ્રભુ તેમને દીર્ઘાયુ અને ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય આપે એવી પ્રાર્થના.