દિવ્યાંગતા પર વિજય એક સૂર્યનું તેજ

આ પંક્તિઓ પ્રો. ભાસ્કર મહેતાના જીવનનું અદ્ભુત ચિત્રણ કરે છે. તેમનું જીવન માત્ર એક વ્યક્તિનું જીવન નથી, પરંતુ તે અસંખ્ય લોકો માટે આશાનું કિરણ છે. જ્યારે આપણે કોઈ વ્યક્તિને દિવ્યાંગતા સાથે સંઘર્ષ કરતાં જોઈએ છીએ, ત્યારે ઘણીવાર આપણા મનમાં કરુણા અને દયાનો ભાવ જાગે છે. પરંતુ, ભાસ્કર મહેતા જેવી વિરલ વ્યક્તિઓને જોઈને, આ કરુણાની જગ્યાએ સન્માન અને પ્રેરણાનો ભાવ જાગે છે. જન્મથી જ દૃષ્ટિહીન હોવા છતાં, તેમણે પોતાની આ મર્યાદાને ક્યારેય પોતાના માર્ગમાં આવવા દીધી નથી, બલ્કે તેને એક એવી શક્તિ બનાવી છે જેણે તેમને અસામાન્ય સિદ્ધિઓ હાંસલ કરવા માટે પ્રેર્યા છે. તેમનું જીવન એ વાતનો જીવંત પુરાવો છે કે શારીરિક ખામીઓ કરતાં મનની દૃઢતા અને આત્મવિશ્વાસ ક્યાંય વધુ શક્તિશાળી હોય છે.

ભાસ્કરભાઈનું બાળપણ અન્ય બાળકો જેવું નહોતું. તેમના માટે દુનિયા રંગો અને આકારોથી નહીં, પરંતુ સ્પર્શ, અવાજ અને લાગણીઓથી ભરેલી હતી. આ સંઘર્ષના દિવસોમાં, તેમનો પરિવાર, ખાસ કરીને તેમના માતા - પિતા, તેમના માટે માર્ગદર્શક દીવાદાંડી બન્યાં. તેમણે ભાસ્કરભાઈને એવો કોઈ અહેસાસ થવા દીધો નહિ કે તેઓ અન્ય બાળકો કરતાં

અલગ છે. આ સંવેદનશીલ વાતાવરણમાં, ભાસ્કરભાઈએ શિક્ષણને પોતાનું સર્વસ્વ બનાવી લીધું. તેમણે સંસ્કૃત ભાષામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું અને પ્રાધ્યાપક તરીકે સન્માનભેર સેવા આપી. કલ્પના કરો, એક એવો શિક્ષક જે વિદ્યાર્થીઓને આંખોથી જોઈ શકતો નથી, પરંતુ પોતાના જ્ઞાન અને શબ્દોના બળથીતેમનામનમાં જ્ઞાનનો પ્રકાશ પ્રગટાવે છે.

ભાસ્કરભાઈનું હૃદય માત્ર શિક્ષણ પૂરતું સીમિત ન હોતું. તેમનો આત્મા વિકલાંગોના કલ્યાણ માટે તડપતો હતો. તેમણે અંધજન મંડળનાં કાર્યોમાં સક્રિય ભાગ લીધો અને પોતાના જેવા અસંખ્ય લોકોને એક નવી દિશા આપી. તેમની દૃષ્ટિએ, વિકલાંગો દયાના પાત્ર નથી, પરંતુ તેમને સમાજમાં સન્માન અને ન્યાયથી જીવવાનો અધિકાર છે. જ્યારે તેમને ગુજરાત રાજ્યના પ્રથમ વિકલાંગ વ્યક્તિઓના કમિશનર તરીકે નિમણૂંક મળી, ત્યારે આ માત્ર એક પદ નહોતું, પરંતુ તે વિકલાંગ સમાજ માટે એક નવો સૂર્યોદય હતો. આ પદ પર રહીને, તેમણે દૃષ્ટિહીન, અસ્થિ વિષયક, મૂક - બધિર અને બૌદ્ધિક અક્ષમ વ્યક્તિઓના અધિકારો માટે અથાક પ્રયત્નો કર્યા. તેમની બુદ્ધિ, તેમની તર્કશક્તિ અને તેમની દલીલો એટલી મજબૂત હતી કે તેમના અનેક નિર્ણયોને ઉચ્ચ અદાલતોએ પણ સ્વીકાર્યા.

ભાસ્કરભાઈનું વ્યક્તિત્વ એક પાસાદાર હીરા જેવું હતું. દરેક બાજુથી તે ચમકતું અને પ્રેરણા આપતું હતું. તેઓ નિર્ભય, સ્પષ્ટવક્તા અને એક ઉત્તમ વક્તા છે. તેમની વાણીમાં સ્પષ્ટતા, તેમના શબ્દોમાં સચ્ચાઈ અને તેમના હૃદયમાં પ્રેમ હતો. તેઓ જન્મથી દૃષ્ટિહીન હોવા છતાં, તેમણે ક્યારેય આ બાબતનો અફસોસ વ્યક્ત કર્યો નથી. તેમની ઝિંદાદિલી અને જીવન પ્રત્યેનો તેમનો સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ એવો હતો કે તેમની સાથે વાત કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ નિરાશાને ભૂલી જતી. તેઓ કરકસરવાળા અને પરોપકારી સ્વભાવના છે. જરૂરિયાતમંદ અને તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને તેઓ બદલાની અપેક્ષા વિના સહાય કરે છે.

ભાસ્કરભાઈના જીવનમાં તેમના પત્ની પ્રવિણાબેનનો સહયોગ અત્યંત મહત્ત્વનો છે. પ્રવિણાબેન માત્ર તેમના જીવનસાથી જ નહોતાં, પરંતુ તેમની આંખો, તેમના કાન અને તેમનું બળ પણ હતાં. તેમણે પોતાના પતિના દરેક કાર્યમાં તન, મન અને દૃષ્ટિથી સહકાર આપ્યો. પ્રવિણાબેનનું સમર્પણ એ વાતનો પુરાવો છેકે સાચો પ્રેમ માત્ર શારીરિક આકર્ષણ પર આધારિત નથી, પરંતુ તે સમજણ, સહાનુભૂતિ અને પરસ્પરના આદર પર નિર્ભર છે. આજે જ્યારે ભાસ્કરભાઈ ૭૫ વર્ષ પૂર્ણ કરી રહ્યા છે અને તેમની સંસ્થા ૪૦ વર્ષ પૂર્ણ કરી રહી છે, ત્યારે આ પ્રસંગ ખરેખર એક આનંદની લાગણી જગાડે છે.

પ્રો. ભાસ્કર મહેતાનું જીવન એક જીવંત પાઠ્યપુસ્તક છે. તે આપણને શીખવે છે કે જો હિંમત, પુરુષાર્થ અને સકારાત્મકતા હોય, તો કોઈપણ અવરોધ આપણને રોકી શકતો નથી. તેમની કાર્યનિષ્ઠા, તેમનો પરોપકારી સ્વભાવ અને વિકલાંગ સમાજ પ્રત્યેનું તેમનું સમર્પણ લાંબા સમય સુધી આપણને પ્રેરણા આપતું રહેશે. તેમનું નામ સદાય જગતમાં અમર રહેશે, કારણ કે તેમણે માત્ર પોતાના માટે જ નહીં, પરંતુ હજારો અન્ય લોકોના જીવનમાં પણ પ્રકાશ પાથર્યો છે.

કિંજલ ઠક્કર